lewe warm vir die oomblik

droom jou droom as ‘n droom
en sien jou hart sweef
na eilande
opgemaak deur reuse hande met palms na bo
dromend verbeel jy die een eiland na die ander
waar jy omvou word
en uitegstrek lê
met hande vol vrede agter jou kop
dolksteek tref ‘n koue doodstyding
jou droom
dwarsdeur die warm hande
om soos ‘n swart stok in jou eiland van vashouhande
vas gevries te word
al wat jy kan doen
is om jou droom op te hou droom as ‘n droom
en te wonder hoe dit is dat hande wat jy gedink het die bakkies is van jou geluk
so skielik kan verwater

O die pynliggaam

Dit was Totius wat sy pyngedagte in teer woorde 
op skrif gevries het
vir mense om te kan meeleef
hoe die brandpyl van dood jou eensaam maak 
in pyn

Miskien was dit vrees vir hierdie soort eensaamheid 
wat jou behep maak 
met die uitvindsel van jou pynliggaam
die liggaam in jou 
wat agter aandag aan
die een pyn na die ander bedink

‘og, nee, kyk hoe word ek al weer benadeel’
sal jou pynliggaam byvoorbeeld skree
om aandag te trek

‘laat ek jou nog vertel van mense wat my siek maak’
sal jou pynliggaam aangaan as jy nie keer nie
‘miskien moet ek gaan lê en aandag en medisyne kry’
is gewoonlik die beste oplossing 
waarmee jou pynliggaam rus kan vind

o pynliggaam
as jy maar net erns kon maak met Totius
dan sou jy kon leer
hoe eerlik pyn is
en dat die aandag wat jy soek met jou pyn 
ego-aandag is 
en niks meer nie

GERT VDW
==

O Die pyn-gedagte: My kind is dood! . . .
dit brand soos ‘n pyl in my.
Die mense sien daar niks nie van,
en die Here alleen die weet wat ek ly.

Die dae kom en die nagte gaan
die skadu’s word lank en weer kort;
die drywerstem van my werk weerklink,
en ek gaan op my kruisweg voort.

Maar daar skiet aldeur ‘n pyn in my hart,
so, dat my lewe se glans verdwyn;
Jou kind is dood met ‘n vreeslike dood!
En – ek gryp my bors van die pyn.

O Die bliksemgedagte! . . . Ja, lieflingskind,
een straal het jou skone liggaam verskroei,
maar bliksemstrale sonder tal
laat my binneste brand en bloei.

Sy was so teer soos ‘n vlindertjie,
sy’t lugtig omheen geswerf;
‘n asempie wind kon haar vlerkies breek
en – kyk watter dood moes sy sterf!

Hoe weinig die kinders wat so moet sterf,
dis een uit die tienduisend-tal,
en ag, dat dit sy was, en ek moes sien
dat sy dood in my arms val!

O Die pyn-gedagte: My kind is dood! . . .
dit brand soos ‘n pyl in my;
die mense die sien daar niks nie van,
en die Here alleen die weet wat ek ly.

TOTIUS

Stillewe

dis wanneer jy stip deur jou glasvenster kyk
na die groen van ‘n druiweblaar
met warm son om
dat jy die stilte sien, effens uit fokus
tussen al die gedagtes in jou kop deur
selfs as jy nader staan
kan jy jouself die roerlose vrede voorstel
van die hangende blaar aan die druiwerank
stil soos in ‘n stilleweprent,
of ‘n outydse film wat gevries is
die gevriesde film van die blaar is klankloos, windstil
en jy weet jy kan dit ongekend bekyk
opnuut betree,
selfs nalewe
want jy is eintlik een daarmee
een in wese
hierdie is nie jou besef nie
hierdie teenwoordigheid ontwyk jou
arme skepsel,
meegesleur in jou koplewe van gedagtes
stories oor wat jy wil doen, wil hê, moet kry
stories oor hoe kwaad jy is dat ander jou benadeel
egostories wat maal en raas en kom en gaan
miskien moet jy jouself sover kry
om aan die blaar te raak
en in ‘n deelsekonde jou gedagtelewe se film
van wie jy dink jy is
te stop
en vir so lank as jy kan
aan jou eie natuur
in stilte te raak

Spore in die toepswêreld

Dis gelukkig dat die tabletskerm vingermerke wys wanneer jy dit afsit
anders sal niemand jou ooit glo hoe jy verdwaal het tussen die toeps
en hoe jy gehuiwer het
tussen die wêreld se ‘favourites’, ‘editors choices’, en ‘staff recommendations’ nie –
enigeen van die eenduisend twee honderd vyf-en-dertig toeps oor skryf byvoorbeeld,
vir wanneer jy jou nuuskierigheid oor wat nuut is nie kan bedwing nie
of wanneer ‘moment diary’ of ‘evernote’ of ‘docs to go’ onvoldoende is

jy is verby die tyd dat prente, lettertipes, fontgroottes, kleur of beweging jou beïnvloed
want jy weet jy kan enigeen kies en op jou ‘cloud’ bêre
so word dit al hoe minder belangrik dat jy rekords hou van jou rondloperhande
wat tussen tik en toeps jou skryfwêreld opmaak
tensy mense oor jou skouer loer en nie mooi volg
hoe jy skryf van die eerste oomblik tot die herskryf, mooi maak
en laat gaan op jou blog nie

dan kan jy spore maak:
saggies druk druk, streep streep, swaai swaai,
af af en af, die hele skerm af, tot onder –
jou hele voetspoor
wat met een skoonvee van die skerm
spoorloos kan verdwyn

Om jou reis te skryf

Om jou reis te skryf

[na aanleiding van Billy Collins se Forgetfulness]

 

Dis die plekke waar die fotos geneem is wat jy eerste vergeet

jy sien jouself voor ‘n kanaal en wil vir almal vertel hoe mooi dit was in Amsterdam

of was dit nou in Utrecht?

Te oordeel aan die bote in die agtergrond, kon dit netsowel Venesië gewees het

of Birmingham of New Orleans waar jy ook voor kanale afgeneem was

maar vir nou kan jy nie eers onthou in watter album die fotos is nie

 

Dieselfde gebeur met die geregte in eetplekke

jy kon sweer die pizza het jy in Napels geëet

die eerste plek in die werld waar pizzas gemaak was

of was dit in die studente-eetplek in Amherst?

 

Terwyl jy gefrustreerd raak oor jou moeite om kanale en eetplekke te onthou

is dit skielik dorpe se name, en die lande waarin jy hulle besoek het

wat nie meer so herkenbaar vir jou is nie

 

Jy begin bekommerd raak wat jy alles van jou reise gaan vergeet

en dat jy die punt gaan bereik wanneer jy die hele lys lande vergeet

vir jou reisblog aan die wêreld

 

Maar dan weet jy die hele idee van ‘n reisblog by nabaat

is in elk geval ‘n verbeelde een:

jy skryf al jou reise oor

soos jy dit opnuut sou wou doen

by ‘n jong oudste se dood

Lank voor almal dit wil hoor word sy lewensstaat per epos aangekondig:

die professor is onverwags oorlede terwyl hy besig was om klaar te maak vir werk

niemand wou dit verwag nie: gister nog aspirerend vol en met sagte oe lewendig;

vanoggend dood

gister nog vol bedagte planne;

vandag weg

weggelaat uit die ruimtes van werk

weg van stoele, tafels, agendas, notules, blompotte

– leeg van die asemstem wat die jong oudste aan die gang gehou het

formeel is hy aangekondig, hierdie keer, meldbaar

as die enigste nie-oorlewende professor wat nog laas werk toe wou kom

hy, die mooi professorman wat besig was om sy oge te bedrup vir die uitsigte van die dag

en toe bly hy lê

dood, stil en gestol, sonder die kans van wederopstanding

met die druppels in sy oe lê hy daar

asem-ophoudend oge-onkykend mond-onpratend lyf-onwillend

verbygegaan weg

oombliksems weg

geval in leegtes van ‘n nuwe onliggaamlike bestaan

hierdie is die man afgeskaal tot liggaam-oorlede

sonder sy hempgedraery brilgekykery mondgepratery en hart-gevoelery nie –

alles is weg: vermis, vermom, gesoek genoteerd

noemenswaardig in die liggaamlike niet

kers-etetyd

Stil sit die kinders in hulle eie ipadwêrelde

van shrek, die held, sy avonture en sy sterkarm-lewe

 

met fronsgesigte vee hulle vingers

links en regs oor skerm

totdat hulle kan terugsit elke keer as die score opgaan

 

die cd-stemme van kersliedjies in die agtergrond

vul die huis waar rooi tafels en feeskosse voorberei word

die mansstem sing die liedjies wat almal ken,

oor dood en bloed en sonde,

en die wat nie saamneurie nie,

maak hulle skerms vol vingerstrepe

 

die gemeente-atmosfeer in die huis word voortgesit

deur die vroulike kerkstem wat sing van die kind die redder die stal

en die jingle/bells klokke for ever more

 

gesteurd glimlag die kinders vir enige grootmens

wat wil kom kyk hoe hulle deel in die gesinsgemeente

terwyl elkeen tog so graag hulle score wil opstoot

psigologies gesproke

emosies praat

wanneer jy die somerwarm sonnige straat afstap
laat vul jy jou gedagtes met warm woorde
wat jou hart laat opwel
oor hoe jy in liefde en vrede lewe

die aand, in die ys van die nag
laat vul jy jou gedagtes met woorde wat jou die koue laagte
van ‘n bergdal laat beleef: ysig verlate
siel alleen

verbeel jou dan jy word wakker
van ‘n droom wat warm en koud, sielvol sielalleen
meng in kaleidoskoopkleur
wat jy vir die wereld wil wys
as voorbeeld van hoe ‘n dag in jou lewe verloop